Dọn nhà sau xây sửa khác dọn thường ở chỗ nào?

Thợ xây bàn giao xong thường có quét dọn một lượt: gom xà bần, quét sàn, lau sơ mặt bàn. Nhìn thì sạch, và nhiều gia đình dọn vào ở luôn. Vài hôm sau, lớp bụi trắng mịn xuất hiện trở lại trên mặt tủ, trên màn hình tivi, trong khe cửa sổ. Lau đi rồi mai lại có. Cảm giác như nhà không bao giờ sạch được nữa.

Đó không phải ảo giác và cũng không phải do lau chưa kỹ. Bụi sau xây sửa là một loại bụi khác hẳn bụi sinh hoạt, và nó đòi một cách làm khác. Hiểu chỗ khác nhau đó là hiểu vì sao một buổi dọn sau xây dựng luôn tốn nhiều thời gian và tiền hơn một buổi dọn nhà bình thường.

Vì sao bụi cứ quay lại sau khi sửa nhà

Bụi cắt gạch, mài tường và trét bột bả có hạt cực mịn, nhẹ hơn bụi nhà thông thường rất nhiều. Sau khi công trình dừng, phần lớn lượng bụi đó không nằm trên sàn — chỗ ai cũng quét — mà bám ở những mặt phẳng nằm ngang cao hơn tầm mắt và những khe hẹp không ai nhìn tới:

• Nóc tủ bếp, nóc tủ quần áo, đỉnh khung cửa, mép trên của phào chỉ.
• Rãnh ray cửa nhôm kính, khe giữa cánh cửa và khung, bản lề.
• Mặt trên cánh quạt trần, khe tản nhiệt của dàn lạnh máy điều hoà.
• Bên trong hộp kỹ thuật, khe hở quanh ổ điện và công tắc.
• Mặt sau và gầm của tủ lạnh, máy giặt, tủ giày.

Mỗi lần có người đi lại, mở cửa, bật quạt hay bật máy lạnh, luồng khí lại thổi một phần lượng bụi đó xuống. Lau sàn thì sạch được vài giờ rồi lại phủ bụi. Chừng nào chưa lấy bụi ra khỏi những chỗ trên thì việc lau sàn giống như tát nước ra khỏi thuyền đang thủng.

Đây là khác biệt đầu tiên và quan trọng nhất: dọn thường làm từ chỗ bẩn nhìn thấy được, dọn sau xây sửa phải làm từ chỗ bẩn không nhìn thấy được.

Những vết bẩn chỉ buổi dọn sau xây dựng mới xử lý

Ngoài bụi, một công trình vừa xong luôn để lại vài loại vết mà nước lau sàn thông thường không đụng tới được:

Vữa và xi măng khô bám trên gạch. Những giọt vữa rơi xuống nền trong lúc ốp lát, để khô thành mảng cứng. Lau bao nhiêu lần cũng vậy. Phải cạo bằng dao cạo chuyên dụng theo góc nghiêng thấp, kết hợp dung dịch tẩy dành cho gạch, rồi trung hoà lại — làm sai góc dao là xước men vĩnh viễn.

Keo silicon thừa quanh bồn rửa, bồn tắm, khung kính. Phần keo tràn ra ngoài đường ron bám rất chắc, phải lẩy bằng dụng cụ nhựa chứ không cạo bằng kim loại.

Lớp màng bảo vệ và băng keo giấy. Trên khung nhôm, thiết bị vệ sinh, mặt kính thường còn dán màng nilon và băng keo che sơn. Để càng lâu dưới nắng thì keo càng chảy và bám chặt, gỡ ra để lại vệt dính đen. Đây là lý do nên dọn càng sớm càng tốt sau khi bàn giao.

Vết sơn văng. Những chấm sơn nhỏ trên sàn gạch, tay nắm cửa, kính cửa sổ. Xử lý được nhưng phải chọn đúng dung môi theo loại sơn và bề mặt, thử ở góc khuất trước.

Bụi trong hệ thống nước. Đường ống mới thường còn cặn. Xả nước mạnh vài phút ở từng vòi trước khi dùng là việc nhỏ mà hay quên.

Điểm chung của cả năm loại vết trên là chúng đòi dụng cụ riêng và đòi người biết bề mặt nào chịu được gì. Đây cũng là chỗ dễ làm hỏng đồ nhất trong cả buổi làm: một nhát dao cạo sai góc trên gạch bóng kính, hay một dung môi mạnh đổ lên sàn gỗ công nghiệp, đều để lại dấu vĩnh viễn. Hãy yêu cầu thử ở một góc khuất trước khi làm đại trà.

Thứ tự làm đúng để không phải làm lại

Nguyên tắc duy nhất cần nhớ: đi từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài, và sàn là thứ làm sau cùng. Cụ thể theo sáu bước:

Bước 1 — gom rác thô và vật liệu thừa. Gạch vụn, ống nhựa cắt dở, thùng sơn rỗng, bao bì. Phải xong hết bước này rồi mới làm gì tiếp, vì mỗi lần kéo một bao xà bần qua phòng là bụi lại bay lên.

Bước 2 — hút bụi khô từ trần xuống. Dùng máy hút công suất lớn có đầu dài: trần, phào chỉ, đỉnh tường, nóc tủ, khung cửa, ray cửa, khe ổ điện. Hút chứ không quét — quét là thổi bụi mịn ra không khí rồi nó lắng lại đúng chỗ mình vừa làm.

Bước 3 — xử lý vết bám cứng. Cạo vữa, gỡ keo, bóc màng, tẩy sơn văng. Làm khi bề mặt còn khô sẽ nhìn rõ vết hơn.

Bước 4 — lau ướt các mặt phẳng. Tủ, kệ, bậu cửa sổ, tay vịn cầu thang, cánh cửa, kính. Lau hai lượt: lượt đầu lấy bụi, lượt sau lau lại bằng khăn sạch.

Bước 5 — khu vực ướt. Nhà vệ sinh và bếp làm riêng sau cùng, vì đây là hai chỗ dùng nhiều nước và hoá chất nhất.

Bước 6 — sàn. Hút bụi một lượt nữa rồi mới lau. Lau tối thiểu hai nước, thay nước thường xuyên. Nước lau đục nhanh là bình thường, đó là dấu hiệu bụi đang được lấy ra thật.

Mất bao lâu và tốn khoảng bao nhiêu

Dọn sau xây sửa tốn khoảng gấp đôi đến gấp ba thời gian so với tổng vệ sinh nhà đang ở cùng diện tích. Một số mốc tham khảo:

• Căn hộ 60 m² sửa nhẹ (sơn lại, thay sàn): ba người làm 4–5 giờ.
• Căn hộ 80 m² sửa toàn bộ (đập tường, ốp lát lại): ba người làm 6–7 giờ.
• Nhà phố ba tầng xây mới: bốn người làm hai buổi, thường chia làm hai ngày.

Giá thị trường phổ biến tính theo mét vuông, dao động khoảng 12.000–25.000 đồng mỗi mét vuông tuỳ mức độ và tuỳ có hạng mục đánh bóng sàn hay không. Nhà có nhiều kính, nhiều gỗ tự nhiên hoặc sàn đá tự nhiên thì nằm ở đầu trên của khoảng này.

Một điểm hay bị hiểu nhầm: gói dọn sau xây dựng thông thường không bao gồm đánh bóng hay phủ bóng sàn đá, không bao gồm giặt sofa và nệm, không bao gồm vệ sinh máy lạnh. Đó là các hạng mục tính riêng. Hỏi rõ trước khi chốt giá để tránh tranh cãi lúc nghiệm thu.

Nên dọn lúc nào là hợp lý nhất

Thời điểm tốt nhất là sau khi thợ rút hết và trước khi chuyển đồ vào. Nhà trống thì làm nhanh hơn, sạch hơn và rẻ hơn, vì không phải né đồ đạc, không phải che phủ nội thất, không sợ làm hỏng đồ của gia chủ.

Nếu đã lỡ chuyển đồ vào rồi thì vẫn làm được, nhưng nên báo trước để bên dịch vụ mang thêm bạt phủ, và chấp nhận rằng phần gầm tủ và phía sau tủ nặng có thể không xử lý triệt để.

Còn nếu nhà vừa sơn xong, hãy chờ ít nhất 48 giờ cho sơn khô hẳn rồi mới lau tường và lắp đồ. Lau sớm quá là để lại vệt khăn trên mặt sơn, mà vệt đó thì chỉ sơn lại mới hết.

Cũng đừng xếp buổi dọn trùng ngày thợ điện nước quay lại lắp nốt đèn và thiết bị vệ sinh: khoan một lỗ trên tường là đủ rải bụi ra cả phòng vừa lau xong.

Tóm lại, dọn sau xây sửa không phải là một buổi dọn nhà làm kỹ hơn. Nó là một việc khác, cần dụng cụ khác, thứ tự khác và thời gian khác. Trả đúng giá cho nó một lần thì bạn dọn vào ở trong một căn nhà thật sự sạch; tiếc tiền để tự làm theo cách dọn thường thì thường mất vài tuần sau vẫn còn lau bụi trắng mỗi sáng.